lipiec 2021
pwścpsn
1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031


01
02
03
04
05
06
07
08
09

Siedziba Zarządu Głównego:

Zamek Królewski na Wawelu
Wawel 5
30-001 Kraków

Adres do korespondencji:

Prezes Michał Niezabitowski
Rynek Główny 35
31-011 Kraków

email: smp@mhk.pl

poniedziałek, 16 listopad 2020 00:00

Wspomnienie Zbigniewa Szczerbika

 

Zmarł muzealnik – dr Zbigniew Szczerbik

 

Z wielkim smutkiem informujemy, że 9 listopada br., w wieku 52 lat, w wyniku zarażenia  koronawirusem, zmarł nasz kolega, muzealnik – dr Zbigniew Szczerbik, dyrektor Muzeum w Praszce. Był z tą instytucją związany od 1995 r., a kierował nią od 1 lutego 2015 r. , intensywnie rozwijając jej działalność. Aktywny naukowo, piastował także funkcję wiceprezesa Wieluńskiego Towarzystwa Naukowego i zasiadał w Radzie Muzeum przy Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych (kadencja 2011–2014). Działał ponadto w Polskim Towarzystwie Numizmatycznym oraz – jako skarbnik – w opolskim oddziale Stowarzyszenia Muzealników Polskich.

 

Zawsze mogliśmy liczyć na jego przyjaźń, doświadczenie i wiedzę.

 

Rodzinie oraz współpracownikom składamy wyrazy głębokiego współczucia.

 

poniedziałek, 18 maj 2020 19:37

Międzynarodowy Dzień Muzeów 2020

Z okazji Międzynarodowego Dnia Muzeów, życzę Państwu energii do pracy, sukcesów wobec nowych wyzwań jakie przed nami stają i satysfakcji z pokonywania przeciwności. No, a przede wszystkim - zdrowia!

Szanowni Państwo!
Koleżanki i Koledzy!
Pracownicy Polskich Muzeów!

W dniu dzisiejszym, po 52 dniach, przestaje obowiązywać całkowity zakaz prowadzenia działalności przez polskie muzea, wprowadzony w dniu 14 marca b.r. W praktyce, odpowiadając na apel Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zamknęliśmy nasze muzea dla publiczności dwa dni wcześniej.
Świadomi powagi zagrożenia epidemią COVID 19 jeszcze przed zamknięciem podejmowaliśmy kroki mające minimalizować możliwości zarażenia. Dzięki takim działaniom, pomimo olbrzymiej frekwencji jaką cieszą się polskie muzea, żadne z nich nie stało się ogniskiem epidemii. Szybko i sprawnie realizując zarządzenia władz państwowych, we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego działającymi w terenie, uniemożliwiliśmy postęp choroby tam, gdzie sięgają nasze kompetencje.
Powinniśmy także odczuwać satysfakcję z jeszcze jednego powodu. Niemal wszystkie muzea wykazały się wysokim profesjonalizmem i szybko dostosowały się do nowych warunków podejmując pracę zdalną i przenosząc działalność do świata wirtualnego. Dzięki temu bez przerwy wypełnialiśmy naszą misję jaką jest prezentacja oraz interpretacja dziedzictwa przeszłości na użytek współczesności i przyszłości. Korzystając z nowoczesnych technologii ( w obszarze których, w ciągu tych 52 dni dokonaliśmy przy okazji ogromnego postępu) przybliżaliśmy naszej publiczności treści, ukryte w przechowywanych w naszych muzeach kolekcjach. Wzrost o kilkaset procent wejść na nasze strony internetowe i profile w mediach społecznościowych jest dowodem na to, że ta działalność, podjęta spontanicznie i natychmiast po wprowadzeniu stanu zagrożenia epidemicznego, była i jest potrzebna.
Zauważmy wreszcie, że rząd RP, podejmując ze względu na zagrożenie epidemią, decyzję o zakazie prowadzenia przez nas publicznej działalności, nie zdjął z nas odpowiedzialności za zgromadzone zbiory. Pomimo zatem pracy w trybie zdalnym, poprzez wprowadzone systemy dyżurów, prowadziliśmy nadal ich skuteczną ochronę, na wypadek podjęcia przez kogokolwiek próby kradzieży, do której zachęcić mogła wiadomość o naszej nieobecności. Przeciwnie. Płynący z naszych instytucji komunikat był jednoznaczny i zgodny z prawdą; Muzealia i inne zasoby przechowywane w muzeach znajdują się wciąż pod naszą troskliwą i czujną opieką. 
Trudno nie zauważyć jednak strat, jakie ponieśliśmy. Są one wymierne i boleśnie odczuwalne już dzisiaj, ale z pewnością skutki epidemii (która przecież wciąż trwa), będą erodować naszą stabilność przez długą, trudną do określenia przyszłość. W sposób dramatyczny zmniejszone zostały nasze przychody wynikające ze sprzedaży biletów i innych usług. Przychody te, od lat rosnące, są warunkiem sine qua non bilansowania się naszych budżetów. Utraciliśmy – z pewnością na długo – część naszej publiczności, szczególnie zagranicznej. Z konieczności przerwaliśmy realizację wielu naszych projektów, zamierzeń badawczych, w pojedynczych przypadkach inwestycji. Ich finalizacja będzie odłożona znacznie w czasie, a niektóre będą po prostu stracone. Ponieśliśmy dodatkowe koszty zaopatrzenia naszych muzeów w środki bezpieczeństwa osobistego. Wielu z nas, przechodząc z konieczności na tzw. przestój, straciła część ze swoich składników dochodowych. W licznych muzeach z powodów oszczędnościowych, określone składniki naszego uposażenia także zostały ograniczone. Trudno jeszcze dzisiaj powiedzieć, jakie skutki dla naszej dalszej pracy będzie miała praca zdalna. W jaki sposób zmieniła się jej efektywność? Z pewnością ograniczyliśmy penetrację rynku, tracąc wiele okazji i szans dla wzbogacenia naszych zbiorów. Zamknęliśmy przed sobą wzajemnie magazyny zbiorów, dostęp do bibliotek i archiwów. Straty z tego powodu, w postaci nie wydanych drukiem artykułów i odwołanych wystaw, zubożyło polskie społeczeństwo, a wielu z nas utrudniło rytmiczne prowadzenie swojej kariery zawodowej.
Musimy uświadomić sobie wreszcie, że lista (z pewnością nie kompletna)  wymienionych wyżej strat już dokonanych, będzie w najbliższych miesiącach rosła. Od dzisiaj mamy prawo od otwarcia dla publiczności naszych wystaw, ale zgodnie z listem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 22 kwietnia, oraz ogłoszonych tego samego dnia wytycznych (dostępnych na stronach MKiDN i NIMOZ) powinniśmy wspólnie (dyrektorzy i załogi muzeów) z namysłem ocenić wszelkie ryzyka z tym związane. Tak się właśnie teraz dzieje, o czym wiemy z naszego przeglądu sytuacji, w każdym polskim muzeum,
z których niemal każde różni się od siebie w wielu obszarach. Wynika z tego, że nasze decyzje podjęte w sprawie terminu i zakresu otwarcia naszych muzeów dla publiczności będą indywidualne. Warto w tym kontekście pamiętać, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyraził w swoim liście przekonanie, o potrzebie naszego działania w czasie epidemii w trybie autonomii decyzyjnej.  Niezależnie jednak od tego kiedy i jaką decyzję podejmiemy, z pewnością nie wróci do poziomu sprzed epidemii nasza frekwencja, a zatem także i dochody. Z pewnością nadal nie powrócą do pełnej aktywności nasi partnerzy (najemcy przestrzeni gastronomicznych lub handlowych), którzy albo uzgodnili z nami obniżkę, albo całkowite zawieszenie opłat z tytułu najmu. Z pewnością też, czekają nas spore wydatki na doposażenie naszych wystaw z tytułu konieczności zamontowania przesłon kasjerskich, zakupu przyłbic, konieczności rozdzielenia strumienia zwiedzających w ruch jednostronny itp. itd. Koszty zatem niewątpliwie wzrosną, przychody odbudowywać się będą w skali i tempie nieznanym, należy jednak założyć, że nie będą równoważyć ponoszonych strat.
Oceniając wszystkie okoliczności, prowadząc w ramach wielooddziałowej struktury Stowarzyszenia Muzealników Polskich wiele rozmów w terenie, musimy uczciwie przyznać, że obecna sytuacja nie wygląda optymistycznie. Choć z uznaniem musimy zauważyć szansę jaką niesie sformatowany na potrzeby epidemii program pomocowy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Kultura w sieci”, choć z uznaniem zauważamy pomocne wytyczne i komunikaty przekazywane nam przez Pana Ministra, choć większość naszych muzeów czuje opieką swoich organizatorów w terenie, musimy jasno wyartykułować nasze stanowisko, według którego muzea polskie wymagają nie tylko wsparcia dla swoich działań programowych, ale także systemowej ochrony, takiej jaką otrzymują przedsiębiorstwa. Potrzebujemy ochrony naszych miejsc pracy, potrzebujemy wsparcia, aby nie została zagrożona płynność finansowa naszej działalności. Istnieje pilna potrzeba, aby polskie muzea zostały objęte systemową pomocą zwaną „tarczą antykryzysową”. Tak niestety do dnia dzisiejszego, pomimo naszych apeli, się nie stało.
Równolegle do niniejszego listu, skierowaliśmy list do Koalicji Miast, która w dniu 30 kwietnia wystosowała apel do Rządu RP, w trosce o ludzi kultury. Zarząd Główny Stowarzyszenia Muzealników Polskich uznał bowiem po uważnej lekturze Listu Kolacji Miast, że zawarte w nim osiem postulatów dobrze przylega do naszych potrzeb, a ich podjęcie przez Rząd Rzeczpospolitej Polskiej, jest tym czego właśnie jako polskie muzea potrzebujemy. Tym samym, Stowarzyszenie Muzealników Polskich bierze na siebie zadanie artykułowania naszych potrzeb przed władzami rządowymi i samorządowymi. Do postulatów Kolacji Miast, chcemy dodać jeszcze jeden postulat, który powinien stanowić siłę, stymulującą powrót muzeów do normalności. Postulujemy zatem, aby zwiedzający polskie muzea, osoby fizyczne i prawne, zyskali prawo do odliczenia od podatku dochodowego wydatków poniesionych na zakup biletów wstępu, wydawnictw muzealnych, usług edukacyjnych i przewodnickich. W skali budżetu Państwa są to kwoty znikome. Mogą wszelako stanowić sygnał, symboliczny akt poparcia władz Rzeczpospolitej Polskiej, dla tych obywateli naszej wspólnoty narodowej, którzy poprzez zakup towarów i usług w muzeach, wspomagają je w wypełnianiu ich publicznej misji.  
Koleżanki i Koledzy!
Czas kwarantanny pokazał dobitnie, że siłą naszych instytucji są zintegrowane i działające z zaangażowaniem w celu realizacji naszej misji zespoły pracownicze. Gdy zamknięto magazyny, wystawy, biura, pozostaliśmy na stanowisku jedynie MY. W kwietniu 2015 roku, w trakcie  I  Kongresu Muzealników Polskich, dyskutując żywo nad tym jaka jest istota zawodu muzealnika, przyjęliśmy uchwałę nr 1 „O istocie muzeum, muzealiach, zawodzie muzealnika i organizatorach muzeum”.
W uchwale tej zapisaliśmy, że „muzealnicy to grupa zawodowa zaufania publicznego bezpośrednio zaangażowana w realizację misji muzeum”. Ustawa „O muzeach” z dnia 21 listopada 1996 r. wciąż dzieli naszą muzealną społeczność na pion kuratorski oraz wszystkich pozostałych. Miniony okres pracy zdalnej pokazał dobitnie, jak mocno i bezpośrednio zaangażowali się w realizację misji wszyscy pracownicy naszych muzeów. Oprócz kustoszy, adiunktów i asystentów także ci, którzy odpowiadają za media społecznościowe, promocję, obsługę informatyczną naszych zdalnych spotkań i wielu innych.
Kierując zatem niniejszy list do wszystkich pracowników muzeów, widzimy z perspektywy minionych 52 dni, jak bardzo epidemia – niszcząc wiele -  przyniosła zwiększony poziom naszej integracji wokół dobra wspólnego, jakim są polskie muzea.
Pana Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prof. dr hab. Piotra Glińskiego, Wicepremiera rządu Rzeczpospolitej Polskiej, jako osobę sprawującą konstytucyjny nadzór nad polskimi muzeami, dołączamy do listy adresatów naszego pisma. Tym samym, prosimy Pana Ministra o zaniesienie naszych postulatów na forum rządowe, oraz wspieranie ich realizacji.

poniedziałek, 04 maj 2020 18:54

List do Koalicji Miast

W nawiązaniu do listu Koalicji Miast do Wicepremiera i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotra Glińskiego Zarząd Główny Stowarzyszenia Muzealników Polskich w dniu dzisiejszym wystosował pismo do sygnatariuszy. Zapraszamy do zapoznania się z treścią.

Link do treść listu Koalicji Miast.

wtorek, 28 kwiecień 2020 18:02

List Otwarty Prezesa SMP

Kraków, 28 kwietnia 2020 r.

 

List Otwarty Prezesa Stowarzyszenia Muzealników Polskich

 

Mija 48 dzień, odkąd zamknięte dla publiczności pozostają polskie muzea, które w ostatnich latach odwiedzało blisko 40 milionów osób (w 2018 r. 38.1 mln). Wraz  z ich zamknięciem, z mapy kontaktów społecznych zniknęło ważne miejsce naszych wzajemnych spotkań. Miejsce gdzie wspólnie spędzaliśmy czas.

Dlatego w sytuacji, gdy zagrożenie chorobą wywoływaną przez wirus SARS-CoV-2, oddaliło od Siebie Nas - społeczność Rzeczpospolitej Polskiej, Stowarzyszenie Muzealników Polskich, reprezentujące polskie środowisko muzealne, uznaje za słuszne po raz drugi wyrazić swój głos poprzez list otwarty. Okres pandemii pokazuje wyraźnie tą głęboką prawdę, że istotą muzeów nie jest tylko gromadzenie zbiorów.

Muzea są także po to, aby wokół zgromadzonych zbiorów gromadziła się publiczność. To wtedy pomiędzy nami pojawiają się przywołane z przeszłości opowieści, które wzbudzają przechowywane w muzeach przedmioty, pozwalające nam rozumieć naszą współczesność. To wtedy pojawia się świadomość, że jesteśmy uczestnikami wielkiej tajemnicy dziedziczenia wartości. Jeżeli dzisiaj jesteśmy jako polscy muzealnicy czegoś świadomi w sposób szczególny, to tego, że w czasie oddalenia i „zamrożenia” tylu dziedzin polskiego życia, nie możemy pozwolić na utratę naszego dziedzictwa.

Po raz drugi, z rosnącym uznaniem, wyrażamy wdzięczność za heroiczną pracę polskiej ochrony zdrowia. Na nasze apele, do muzeów trafiło wiele opowieści o Waszej trosce, pracy ponad siły, wierności przysiędze Hipokratesa. To właśnie te opowieści oraz materialne świadectwa Waszej służby będą budować pamięć naszego pokolenia, a z Waszych „portretów” namalowany zostanie dla potomności krajobraz Polski i Europy 2020 r.

Składamy podziękowanie dla Pana Piotra Glińskiego, Wicepremiera i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który udzielił pełną empatii odpowiedź na nasz pierwszy list otwarty z dnia 2 kwietnia br., zawierający wysoką ocenę naszej pracy w czasie pandemii. Cieszy nas zainicjowanie programu „kultura w sieci”, a szczególnie zapowiedź, że dla tej formy pomocy dla naszych instytucji, planowane są także kolejne edycje. Prosimy Pana Ministra o zwrócenie uwagi na konieczność wypracowania form pomocy dla polskich muzeów nie tylko w realizacji działań programowych. O ile epidemia będzie dłużej trzymać nas w ryzach swojej logiki, niezbędne będą systemowe mechanizmy pomocy dla instytucji, których zwyczajny byt będzie zagrożony.

Wyrażamy gotowość podjęcia na ten temat szerszej rozmowy, uwzględniającej perspektywę przyszłości. Chcemy jednak  podkreślić, że patrząc jako muzealnicy na nasze muzea, jesteśmy dalecy od korporacyjnego postrzegania problemu, dlatego z pełną solidarności troską patrzymy na inne instytucje kultury jak biblioteki, archiwa, domy kultury, których los nie jest łatwiejszy niż nasz.

Dziękujemy także Panu  Ministrowi za Jego list z dnia 22 kwietnia br. Są tam zawarte ważne słowa o uwzględnieniu polskich muzeów w planie „odmrażania” polskiego życia publicznego. Nie będziemy ukrywać, że czekamy na decyzję, która wycofa nałożony na nasze instytucje w dniu 14 marca b.r. zakaz prowadzenia działalności. Sądzimy, że mamy prawo do wysokiej oceny naszej postawy, która była odzewem na apel #zostanwdomu, bowiem według naszej wiedzy polskie muzea nie stały się w żadnym miejscu ogniskiem epidemii. Obecnie rośnie w nas przekonanie, że nadchodzi czas dla odpowiedzialnego podjęcia działalności.

Dlatego cieszymy się, że w swoim liście pozostawił Pan Minister zarządom muzeów pełną autonomię co do indywidualnych decyzji o otwarciu muzeów dla publiczności. Decyzje te będziemy też podejmować w ścisłym porozumieniu z naszymi organizatorami, w tym szczególnie z Jednostkami Samorządu Terytorialnego na terenie których działamy.  Weźmiemy za te decyzje odpowiedzialność, mając jednocześnie przekonanie, że moment w jakim odwołany zostanie zakaz prowadzenia działalności przez muzea, zostanie przez stronę rządową ogłoszony rozważnie i po namyśle, wynikającym z analizy stanu zagrożenia zdrowotnego kraju. Nie jest wykluczone, że tak ważne ze społecznego punktu widzenia udostępnienie muzeów publiczności, będzie wiązać się z kosztami doposażenia ich w środki ochrony osobistej i dezynfekcji. Z naszej analizy wynika, że nawet najmniejsze koszty dla niektórych z naszych instytucji mogą stać się ogromną barierą. Wraz z pozyskiwaną wiedzą o takich sytuacjach będziemy ją przekazywać Panu Ministrowi do namysłu.

Nasze podziękowania należą się także Jednostkom Samorządu Terytorialnego. Nasz apel o pozostawienie na nie zmienionej wysokości zaplanowanych dotacji podmiotowej spotkał się według naszej wiedzy ze zrozumieniem samorządów. Dziękując gorąco za ten element stabilizujący nasz byt, musimy jednak z niepokojem zauważyć jednostkowe przypadki podejmowania prób oszczędzania na muzealnych budżetach. Wyrażając pełne zrozumienie dla polityki oszczędnościowej polskich samorządów, prosimy raz jeszcze, aby wzorem ich znakomitej większości, nie dotykała ona dotacji podmiotowej.

Mamy też szczególną satysfakcję widząc, że na poziomie polskich samorządów powstają specjalne programy pomocowe dedykowane sektorowi kultury. Są one szczególnie widoczne w miastach metropolitarnych i mamy nadzieję, że staną się wzorcem dla innych jednostek terytorialnych. Sądzimy, że nauką jaką możemy wspólnie wyciągnąć z bolesnej lekcji pandemii jest zwrot w stronę budowania działalności muzeów na paradygmacie lokalności. Masowa turystyka na długo opuści nasze miasta. To czas aby podkreślić  rolę jaką muzea pełnią i powinny pełnić wobec społeczności lokalnych. Pierwsze analizy i ogłoszone programy (Kraków, Gdańsk, Warszawa, Wrocław) potwierdzają naszą intuicję.

Na koniec chcemy zwrócić się do naszej publiczności, która tak licznie, w progresie kilkuset procent, stała się uczestnikiem naszej oferty On Line. Długa rozłąka z Wami, potęguje naszą tęsknotę, ale jednocześnie na horyzoncie widzimy szansę na zbliżające się spotkanie. Jak prędko to nastąpi zależy  z pewnością nie tylko od nas, bowiem wirus SARS-CoV-2 może długo jeszcze krzyżować nam szyki.  W horyzoncie naszej pracy kierujemy się już jednak wizją powrotu do publicznej dostępności. W tym celu już dzisiaj zaopatrujemy się w środki ochrony osobistej, zmieniamy plany zwiedzania naszych wystaw, eliminując spiętrzanie się publiczności w strefach recepcyjnych, gromadzimy wytyczne od krajowych służb sanitarnych i wdrażamy je w życie. Chcemy stworzyć warunki, które dadzą Państwu najmocniejsze przekonanie, że muzea to miejsca bezpieczne.

W tych bezpiecznych i przyjaznych muzeach z tęsknotą na Was czekamy!

poniedziałek, 27 kwiecień 2020 23:08

Wytyczne dla muzeów w związku z planowanym otwarciem

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego opublikowało na swoich stronach list Wicepremiera i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Piotra Glińskiego ws. planowanego otwarcia muzeów, galerii sztuki oraz innych instytucji kultury działających w obszarze polityki pamięci i ochrony dziedzictwa.dziedzictwa. List ten poprzedza wskazania dotyczące ponownego otwarcia wskazanych instytucji po okresie zamknięcia związanym ze stanem epidemii koronawirusa. Warto się zapoznać ze wskazaniami i zacząć przygotowywać do ich realizacji.

List wraz z wytycznymi zostały zamieszczone również na stronach NIMOZ.

 

 

Serdecznie zapraszamy muzea do wzięcia udziału w ogólnoeuropejskiej ankiecie. Nasz europejski partner, jakim jest NEMO (Network of European Museum Organisations) prowadzi badania dotyczące wpływu pandemii koronawirusa na muzea w Europie. Cząstkowe dane są już opublikowane, kolejne porcje informacji będą podawane z czasem. NEMO zajmuje się dbaniem o interesy muzeów i muzelanictwa w skali europejskiej, warto więc pomóc by mieli jak najlepsze dane do swoich działań.

W celu wzięcia udziału w ankiecie  - kliknij tutaj

Wyniki pierwszego etapu badań są tutaj.

Szanowni Państwo,

Koleżanki i Koledzy,

 

otrzymaliśmy odpowiedź od Pana Wicepremiera, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na nasz List Otwarty. Zapraszam do lektury, treść w załączniku.

ODDZIAŁ LUBELSKI

STOWARZYSZENIA MUZEALNIKÓW POLSKICH



ADRES KORESPONDENCYJNY
Adres: 08-530 Dęblin, ul. Lotników Polskich 1 (Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie)
Kontakt: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

ZARZĄD ODDZIAŁU (2017-2020)
Prezes - Paweł Pawłowski – dyrektor Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie
Wiceprezes- Agnieszka Zadura- dyrektor Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym
Skarbnik - Andrzej Urbański- dyrektor Muzeum Zamojskiego w Zamościu
Członek Zarządu- Anna Fic-Lazor- dyrektor Muzeum Zamoyskich w Kozłówce
Członek Zarządu -  Jolanta Żuk-Orysiak- Zastępca dyrektora ds. Zbiorów i Konserwacji w Muzeum Lubelskim w Lublinie
Sekretarz - Malwina Markiewicz- Kierownik działu Marketingu i Wydawnictw w Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie.


KOMISJA REWIZYJNA (2017-2020)
Przewodnicząca- Honorata Mielniczenko – dyrektor Muzeum Czartoryskich w Puławach
Jacek Zagożdżon- Kierownik Działu Edukacji, Organizacji i Udostępniania Wystaw w Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie
Katarzyna Kot – adiunkt w Muzeum Zamoyskich w Kozłówce

czwartek, 02 kwiecień 2020 18:54

List otwarty SMP

LIST OTWARTY STOWARZYSZENIA MUZEALNIKÓW POLSKICH

 

Minęło dwadzieścia dni, od ogłoszenia przez Ministra Zdrowia rozporządzenia o wprowadzeniu stanu epidemicznego w Polsce (14.03. 2020, Dz. U. nr. 433), na mocy którego wstrzymana została działalność muzeów w Polsce. W ślad za wprowadzeniem tego rozporządzenia musieliśmy podjąć działania, nigdy wcześniej nie stosowane. Z jednej strony, do pracy zdalnej zostało wysłanych kilkanaście tysięcy polskich muzealników, a kolejne kilka tysięcy przeszło na tzw. przestój. Z drugiej strony zamknięte zostały wszystkie wystawy stałe, czasowe, sale edukacyjne oraz wszelkie inne miejsca naszej aktywności publicznej. Kwadraturą koła stało się wyzwanie stworzenia warunków, w których zapewnimy bezpieczeństwo zarówno pracownikom muzeów, jak i naszej substancji, w tym przede wszystkim, zbiorom. W ciągu niezwykle krótkiego czasu, posiłkując się wzajemnymi radami, wdrożyliśmy wszystkie zmieniające się co kilka dni zalecenia, rozumiejąc ich nadrzędną potrzebę.

 

Jednocześnie, spontanicznie i intuicyjnie, polscy muzealnicy pokazali, że w sytuacji pandemii nie zamierzają zrezygnować z realizacji ich nadrzędnej misji, jaką jest służba publiczności polegająca na interpretowaniu zasobów dziedzictwa. W ciągu kilku dni w sieci pojawiła się oferta dostępu online do muzealiów i treści jaką one niosą. Wirtualne zwiedzanie wystaw, filmy, wykłady kuratorskie, jednym słowem różnorodna oferta muzealna jest nadal dostępna dla publiczności.

 

Po dwudziestu dniach, tej nie praktykowanej wcześniej działalności, przychodzi czas na pierwsze podsumowania i wnioski. Stowarzyszenie Muzealników Polskich, które w ciągu tych dni było adresatem niezliczonych pytań, wątpliwości, wyrażanych obaw i zgłaszanych pomysłów, czuje się w obowiązku aby w imieniu polskich muzealników zabrać głos poprzez niniejszy list otwarty.

 

Stowarzyszenie Muzealników Polskich wyraża najwyższe uznanie i podziękowanie dla polskiej ochrony zdrowia. Dla lekarzy, ratowników medycznych, pielęgniarek i całego personelu medycznego oraz wolontariuszy za ich ofiarną pracę dla naszego zdrowia i bezpieczeństwa. Z uwagą i troską obserwujemy rozwój sytuacji.

 

Dołożymy wszelkich starań, aby polskie muzea zachowując najwyższy rygor w prowadzeniu kontaktów społecznych stały się miejscami, w których wirus COVID 19 nie znajdzie żadnej szansy dla przetrwania! Wiele osób porównuje obecną sytuację do wojny. Dlatego składamy obietnicę, że w miarę naszych możliwości będziemy w naszych muzeach dokumentować i upamiętniać Waszą walkę. Widzimy, że z największym poświęceniem stawiacie czoła stanowiącej zagrożenie dla Waszego życia teraźniejszości. Naszym zadaniem jest zachowanie pamięci o Waszym trudzie dla przyszłości.

 

Stowarzyszenie Muzealników Polskich dziękuje wszystkim swoim członkom, oraz niezrzeszonym w naszej organizacji muzealnikom, za podjętą w tych niecodziennych okolicznościach działalność skierowaną w stronę naszej publiczności. Kierujemy jednocześnie apel do wszystkich zarządzających polskimi muzeami, o wdrożenie działań mających na celu udokumentowanie życia naszego kraju, miast, regionów i społeczności lokalnych w czasie obecnej pandemii.

 

Stowarzyszenie Muzealników Polskich zwraca uwagę na okoliczność utraty, wraz z zamknięciem wystaw, znaczącej części muzealnych dochodów. Ich skala, w zależności od konkretnych instytucji jest różna - od kilku do kilkudziesięciu procent budżetu rocznego. Wpłynie to na kondycje naszych instytucji, ale będzie miało także oddziaływanie makroekonomiczne. Ponad tysiąc działających w Polsce  muzeów daje zatrudnienie dla  ponad 40 tys. osób, a dwukrotnie więcej osób żyje z firm, których działanie powiązane jest z działalnością muzeów (branża turystyczna, gastronomia i komercja wokół muzealna, firmy ochroniarskie i wiele innych). Polskie muzea wpompowują też w krwiobieg polskiej gospodarki około 20 miliardów PLN z tytułu zakupu towarów, usług oraz innych  dostaw. Od dawna postulujemy zmianę perspektywy patrzenia na polskie muzea ze spojrzenia poprzez koszty, na spojrzenie poprzez ich pozytywny wpływ, stymulujący gospodarkę.

 

W tym kontekście zwracamy się z apelem do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, sprawującego z mocy Ustawy o Muzeach z dnia 21 listopada 1996 r. nadzór nad polskimi muzeami, o podjęcie działań zmierzających do włączenia do pakietu tzw. „Tarczy Antykryzysowej” polskich muzeów. W sposób szczególny apelujemy o pomoc w utrzymaniu miejsc pracy poprzez zwolnienie okresowe z opłat na rzecz ZUS oraz innych opłat o charakterze obciążeń fiskalnych. Jednocześnie apelujemy o skrócenie do 14 dni terminu zwrotu podatku VAT, co może mieć istotne znaczenie dla utrzymania płynności finansowej. Nasza organizacja wyraża gotowość współdziałania w wypracowaniu adekwatnego do potrzeb pakietu rozwiązań.

 

Stowarzyszenie Muzealników Polskich, zrzeszające w największym procencie pracowników muzeów samorządowych różnych szczebli, zwraca się z apelem do władz samorządowych w Polsce o zachowanie na dotychczasowym poziomie dotacji podmiotowych dla naszych instytucji. Rozumiemy, że skutki pandemii uderzają w samorządy, co może skutkować koniecznością rezygnacji z realizacji różnych inwestycji oraz zadań. Zapewne z planów wystawienniczych lub wydawniczych będą musiały zostać wykreślone niektóre pozycje, a perspektywa realizacji inwestycji zostanie znacznie odsunięta. Apelujemy jednak gorąco, aby w tym trudnym czasie, stabilnym elementem naszych przychodów pozostała wysokość dotacji podmiotowych.

 

Zwracamy się wreszcie na koniec do naszej publiczności muzealnej. Tęsknimy za Wami! Od czasów Arystotelesa muzeum to miejsce fascynującej gry. Jest to gra polegająca na interpretacji przeszłości na użytek szczęśliwej przyszłości. Ta gra, bez Was Droga publiczności, nie ma sensu. Pozostańcie z nami na naszych mediach społecznościowych, zachowujcie w głowach opowieści o czasie pandemii. Zbudujemy z nich  nowy, stabilny fundament społeczny. Nie mamy wątpliwości, że świat się zmienia. Wielu naukowców od lat stawiało tezę, że jako ludzie tracimy opisane cechy gatunku „Homo Sapiens” i stajemy się człowiekiem nowego formatu.

 

Zupełnie nieświadomy tego co może się zdarzyć, we wrześniu 2019 r. na Konferencji Generalnej ICOM w Kyoto, postulowałem, aby muzea stały się miejscem, gdzie kształtować się będą cechy nowego człowieka – człowieka rozsądnego społecznie - Homo Sensus Communis. Niezależnie od tego, jakie ostatecznie przyczyny obecnej pandemii wskażą naukowcy, niezależnie od tego jak określą powody jej, tak zaskakująco szybkiego rozwoju, musimy jasno powiedzieć, że refleksja nad rozwojem  świata z perspektywy wiedzy jaką przekazują nam nasze kolekcje, od dawna kazała nam wskazywać, że  jako ludzkość straciliśmy rozsądek widząc nieustanny wzrost jako jedyny model rozwoju.

 

Gdy czas pandemii minie, spotkajmy się w muzeach aby wyznaczyć nowe perspektywy naszego rozwoju. Oby to spotkanie nastąpiło jak najszybciej! Już teraz wiemy, że pamięć tej pandemii będzie pokoleniową traumą. Jako „lekarze” chorób zbiorowej pamięci, muzealnicy z pewnością będą mieli pełne ręce pracy!

 

Michał Niezabitowski

Prezes Stowarzyszenia Muzealników Polskich